Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa ".

Ocean ten ma kształt pogrubionej i nieco rozciągniętej litery "S". Znajduje się pomiędzy: Europą i Afryką a Ameryką Północną i Ameryką Południową oraz Antarktydą . Ocean ten połączony jest z Oceanem Spokojnym poprzez Ocean Arktyczny na północy oraz Cieśninę Drake'a na południu. Stworzonym przez człowieka połączeniem obu zbiorników jest Kanał Panamski . Na wschodzie linią oddzielającą Oceany: Atlantycki i Indyjski jest południk 20°E.

Atlantyk wraz z przyległymi morzami zajmuje powierzchnię ok. 106 450 000 km², działki w szczawnicy a bez nich 82 362 000 km². Przybliżona objętość tegoż oceanu wynosi 354 700 000 km³ (z morzami) i 323 600 000 km³. (bez mórz). Średnia głębokość: 3600 m; największa – Rów Portorykański – 9220 m. Długość linii brzegowej: 111 855 km (najbardziej urozmaicona w części północnej). Rozciągłość równoleżnikowa w największym przewężeniu między wybrzeżami Ameryki Południowej i Afryki wynosi 2800 km, szkoły policealne a 13 500 km licząc od zachodnich krańców Zatoki Meksykańskiej do wschodniego brzegu Morza Czarnego .

W jego skład wchodzą morza: Arktyczne (czasem wydzielane jako oddzielny ocean), crystal-vase Baffina , sypialnie Beauforta , depilacja laserowa Czukockie , suknie ślubne Wschodniosyberyjskie , stoły Łaptiewów , pozycjonowanie i optymalizacja Karskie , szczawnica Białe , sypialnie Barentsa , fotele z masażem Grenlandzkie , monitoring Hebrydzkie , kamery Irlandzkie , szczawnica Celtyckie , soczewki kontaktowe Norweskie , łóżka Północne , Zakopane apartamenty Bałtyckie , Śródziemne , Liguryjskie , Tyrreńskie , Jońskie , Adriatyckie , Egejskie , Trackie , Mirtejskie , Morze Kreteńskie , Marmara , Czarne , Azowskie , Sargassowe , Karaibskie , Południowoantylskie , Weddella , Łazariewa .

Największe rzeki uchodzące do Oceanu Atlantyckiego to: Nil , Amazonka , Missisipi - Missouri , Kongo .

Spis treści 1 Geneza 2 Ukształtowanie dna 3 Klimat 3.1 Temperatura i zasolenie 4 Prądy oceaniczne 4.1 Prądy powierzchniowe 4.2 Prądy głębinowe 5 Flora i fauna 6 Wyspy i archipelagi 7 Znaczenie gospodarcze 8 Zobacz też 9 Linki zewnętrzne

[ edytuj ] Geneza

Atlantyk powstał w wyniku największego na naszym globie pęknięcia skorupy ziemskiej . Doprowadziło to do rozpadu superkontynentu Pangei (ok. 180 mln lat temu, w okresie jury ) w wyniku czego powstał zalążek środkowego Atlantyku. Następnie zaczęły pękać dwa wielkie kontynenty: Laurazja oraz Gondwana (135 mln lat temu, w okresie kredy ). W wyniku ich rozpadu powstał dzisiejszy układ lądów i położony między nimi Atlantyk. Ocean ten wciąż się poszerza, ponieważ rozsuwają się płyty kontynentalne północnoamerykańska , karaibska i płyta południowoamerykańska od płyt eurazjatyckiej i afrykańskiej , a w jego centralnej części, w Grzbiecie Śródatlantyckim wydostają się i zastygają nowe porcje magmy . W miejscu tym powstaje wciąż nowa skorupa ziemska typu oceanicznego .

[ edytuj ] Ukształtowanie dna

Charakterystyczne dla dna Oceanu Atlantyckiego są wzniesienia Grzbietu Śródatlantyckiego rozciągające się przez środek dna przez cały ocean z północy na południe, łącznie z Morzem Arktycznym . Grzbiet zajmuje ok. 1/3 powierzchni dna oceanu. Głębia Romanche (7 758 m) dzieli Grzbiet Śródatlantycki na Północnoatlantycki i Południowoatlantycki . Na wschód od Grzbietu Śródatlantyckiego występują baseny oceaniczne Angolski , Afrykańsko-Antarktyczny, Gwinejski , Hiszpański , Islandzki , Kanaryjski , Przylądkowy , Sierra Leone , Zachodnioeuropejski i Zielonego Przylądka , natomiast zachodnia część Oceanu Atlantyckiego zawiera baseny – Argentyński , Brazylijski , Gujański , Labradorski i Północnoamerykański .

[ edytuj ] Klimat

Ocean Atlantycki położony jest we wszystkich strefach klimatycznych . Warunki klimatyczne Atlantyku kształtują się pod wpływem dużej rozciągłości południkowej i cyrkulacji powietrza , stałej nad oceanem i zmiennej nad sąsiadującymi kontynentami. Huragany mogą występować głównie u wybrzeży Ameryki Środkowej od maja do grudnia, ale najczęstsze są w miesiącach od sierpnia do listopada. Sztormy są powszechne na Północnym Atlantyku (szczególnie podczas zimy) czyniąc przekraczanie oceanu trudnym i niebezpiecznym.

[ edytuj ] Temperatura i zasolenie

Temperatura wody powierzchniowej kształtuje się w zimie od +27 °C (w okolicy równika ) do -1 °C (w okolicach biegunów), w lecie na poziomie od +26 °C (wybrzeża Afryki) do -1 °C (przy biegunach), średnia temperatura wód powierzchniowych Oceanu Atlantyckiego wynosi 16, 9 °C. Zasolenie wynosi od 3, 7% (strefy zwrotnikowe) do 3, 4% (okolice Antarktydy), średnie zasolenie wód powierzchniowych wynosi 3, 53%.

[ edytuj ] Prądy oceaniczne

Prądy morskie ciepłe: Północnorównikowy, Karaibski, Antylski, Zatokowy ( Golfsztrom ), Północnoatlantycki, Norweski, Zachodniogrenlandzki, Gwinejski, Gujański, Południoworównikowy oraz Prąd Brazylijski.

Prądy zimne to: Labradorski, Wschodniogrenlandzki, Kanaryjski, Benguelski, Falklandzki i Dryf Wiatrów Zachodnich .

[ edytuj ] Prądy powierzchniowe

Prądy powierzchniowe na Oceanie Atlantyckim przybierają kształt dwóch wielkich kręgów, na półkuli północnej (poruszających się zgodnie z ruchem wskazówek zegara) i południowej (poruszających się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara).

Na półkuli południowej wzdłuż równika od zachodnich wybrzeży Afryki w kierunku Ameryki Południowej płynie ciepły Prąd Południoworównikowy, w okolicach Przylądka Branco , na wschodnim wybrzeżu Ameryki Południowej rozdziela się na Prąd Gujański oraz na Prąd Brazylijski , który płynie na południe do ujścia rzeki La Platy , gdzie w okolicach 40°S łączy się z zimnym Prądem Wiatrów Zachodnich i wraca jako zimny Prąd Benguelski do zachodnich wybrzeży Afryki.

Na półkuli północnej wzdłuż równika od zachodnich wybrzeży Afryki w kierunku Ameryki Południowej płynie ciepły Prąd Północnorównikowy, u zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej łączy się z Prądem Gujańskim i płynie w kierunku Zatoki Meksykańskiej, a następnie wzdłuż wybrzeży Ameryki Północnej (przełęcz ciepłego Prądu Zatokowego – Golfstromu), w okolicach 40?N skręca na wschód i płynie w kierunku Europy , gdzie rozdziela się na ciepły Prąd Północnoatlantycki, płynący na północ w kierunku Półwyspu Skandynawskiego , oraz na zimny Prąd Kanaryjski , który płynie na południe do zachodnich wybrzeży Afryki, gdzie łączy się z ciepłym Prądem Północnorównikowym.

[ edytuj ] Prądy głębinowe

Prądy głębinowe Oceanu Atlantyckiego podzielone są na kilka warstw – najzimniejsze wody antarktyczne, zajmują obszar w okolicach dna i płyną w kierunku równika, wody północnoatlantyckie zajmują obszar pomiędzy 2000 a 3000 m i płyną na południe, natomiast wody pochodzące z topnienia lodów płyną na głębokości 1000 m i kierują się na północ.

[ edytuj ] Flora i fauna

Flora Oceanu Atlantyckiego jest mało urozmaicona, składa się z brunatnic (strefa przybrzeżna Północnego Atlantyku), tasiemnic (przy ujściach rzek), zielenic (strefa gorąca). Na plankton roślinny składają się okrzemki , bruzdnice , kokolitofory i sinice .

Faunę Oceanu Atlantyckiego tworzą ssaki morskie ( płetwonogie i wieloryby ), ptaki oceaniczne, rurkopławy , krążkopławy , oraz niezliczone gatunki ryb . Ocean Atlantycki, a w szczególności jego północna część stanowi ogromne łowisko rybne (prawie 1/2 połowów światowych), łowi się tu głównie dorsze , makrele , śledzie , tuńczyki i sardyny .

[ edytuj ] Wyspy i archipelagi

Ogólna powierzchnia wysp położonych na Oceanie Atlantyckim wynosi 8, 6 mln km². Większe wyspy i archipelagi : Grenlandia , Wyspy Brytyjskie , Islandia , Ziemia Baffina , Nowa Fundlandia , Wielkie i Małe Antyle , Bahamy , Azory , Wyspy Kanaryjskie oraz Wyspy Zielonego Przylądka .

Mniejsze wyspy: Wyspa Bouveta , Georgia Południowa , Sandwich Południowy , Tristan da Cunha , Gough , Wyspa Świętej Heleny .

Wyspy dzielą się na leżące na szelfie kontynentalnym, czyli będące częścią kontynentów ( Wyspy Brytyjskie ), zbudowane ze skorupy ziemskiej typu kontynentalnego , tzw. mikrokontynenty ( Grenlandia ), wyspy wulkaniczne, zbudowane wyłącznie ze skał wulkanicznych ( Islandia ).

[ edytuj ] Znaczenie gospodarcze

Atlantyk jest bogaty w złoża ropy naftowej , gazu ziemnego , rud metali, żwiru oraz kamieni szlachetnych. Flora morska jest słabo rozwinięta w przeciwieństwie do fauny oceanu. Północna część oceanu tworzy potężne łowisko ryb (blisko 50% połowów światowych). Poławia się tu dorsze , makrele , śledzie , sardynki i tuńczyki .

[ edytuj ] Zobacz też

• Wyspy Oceanu Atlantyckiego
• Przylądek Igielny

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

• Strona edukacyjna - wirtualny podręcznik do oceanografii. Źródło informacji o środowisku mórz i oceanów ( ang. ) [dostęp 2010-05-24]

p  •  d  •  e Kontynenty Afryka Ameryka Południowa Ameryka Północna Antarktyda Australia Azja Europa Eurazja Eurafrasia Ameryka Afryka Południowa • Północna • Środkowa • Wschodnia • Zachodnia Ameryka Anglosaska • Centralna • Karaiby • Mezoameryka • Łacińska • Południowa • Północna • Środkowa Azja Bliski Wschód • Daleki Wschód • Południowa • Południowo-Wschodnia • Północna • Środkowa • Zachodnia • Zakaukazie Europa Południowa • Północna • Środkowa • Wschodnia • Zachodnia Australia i Oceania Oceania • Australia • Nowa Zelandia • Melanezja • Mikronezja • Polinezja • Australazja Obszary polarne Arktyka • Antarktyka Oceany Atlantycki (Atlantyk) • Arktyczny • Indyjski • Południowy • Spokojny (Pacyfik)

Warning: include_once(/home/legavenue/ftp/strony/lafsen.com/logowanie_lafsen.php) [ function.include-once ]: failed to open stream: No such file or directory in /home/legavenue/ftp/strony/lafsen.org.pl/wiki/index.php on line 73

Warning: include_once() [ function.include ]: Failed opening '/home/legavenue/ftp/strony/lafsen.com/logowanie_lafsen.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/legavenue/ftp/strony/lafsen.org.pl/wiki/index.php on line 73
| HOME | wikipedia | quady

Polska otrzyma dokumenty ws. remontu Tu-154M

Międzypaństwowy Komitet Lotniczy (MAK) w Moskwie przekaże w poniedziałek stronie polskiej dokumenty dotyczące remontu kapitalnego, jaki polski Tu-154M przeszedł w II połowie 2009 r. w zakładach w Samarze - poinformowało źródło zbliżone do MAK.

Borusewicz zaskoczony agresją słów Kaczyńskiego

Marszałek Senatu Bogdan Borusewicz jest "zaskoczony nienawiścią i agresją", jaką dostrzega we wczorajszej wypowiedzi prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego w portalu internetowym partii. Marszałek przebywa w Jekaterynburgu, który jest pierwszym etapem jego wizyty w Rosji.

W. Brytania: Były szpieg skazany za sprzedaż tajemnic

Były pracownik brytyjskiego wywiadu (MI6) 25-letni Daniel Houghton został w piątek skazany na 12 miesięcy pozbawienia wolności za próbę sprzedaży tajnych dokumentów wywiadowi holenderskiemu za 2 mln funtów - donosi BBC.

Pakistan: Talibowie przyznali się do zamachów w Lahaur

Co najmniej 44 osoby zginęły w piątek w samobójczym zamachu bombowym podczas szyickiego wiecu w Kwecie na południu Pakistanu, którego uczestnicy wzywali do solidarności z Palestyńczykami.

W.Brytania: "Fryderyk Chopin" w dokach św. Katarzyny

Do Londynu dopłynął w piątek w południe i zacumował w dokach św. Katarzyny w pobliżu Tower Bridge największy bryg na świecie i chluba polskiego żeglarstwa STS "Fryderyk Chopin". Zostanie tam do niedzieli.