Partia polityczna ("partia" od łac. pars 'część', działki w szczawnicy w trad. pol. 'stronnictwo') – dobrowolna organizacja społeczna o określonym programie politycznym , szkoły policealne mająca na celu jego realizację poprzez zdobycie i sprawowanie władzy lub wywieranie na nią wpływu.

Partie polityczne są organizacjami o charakterze członkowskim (są korporacjami) i dlatego są zaliczane do organizacji społecznych, crystal-vase podobnie jak stowarzyszenia , sypialnie czy związki zawodowe . Jednak partii politycznych nie zalicza się na ogół do organizacji pozarządowych , depilacja laserowa do których z kolei należą przede wszystkim stowarzyszenia i fundacje . Powodem niewłączania partii politycznych do organizacji pozarządowych jest zbyt bezpośrednie powiązanie tych pierwszych z władzą publiczną: partie są często wręcz organizacjami "rządowymi" (ang. governmental organisations) i politycznymi.

Współcześnie partie są dobrowolnymi organizacjami zrzeszającymi obywateli świadomych wspólnoty swych interesów i poglądów i skłonnych do zdyscyplinowanego zabiegania o ich realizację przez zdobywanie i sprawowanie władzy państwowej.

Demokratyczne systemy są tym bardziej funkcjonalne, suknie ślubne im lepiej partie:

• konsolidują polityków wedle zdolności artykułowania i reprezentowania interesów określonych odłamów społeczeństwa, stoły
• potrafią skutecznie starać się o ich realizację, pozycjonowanie i optymalizacja ukierunkowując zgodnie z demokratycznymi procedurami politykę państwa i międzypaństwowych instytucji, szczawnica
• są zdolne do kojarzenia rywalizacji o władzę i wpływy w państwie i międzypaństwowych instytucjach, sypialnie z umiejętnością negocjowania, fotele z masażem zawierania kompromisów, monitoring współdziałania w kwestiach, kamery w których interesy szerszych odłamów społeczeństwa bądź całego narodu są zgodne.

W systemach autorytarnych funkcje partii są istotnie odmienne i zróżnicowane w zależności od ich stosunku do panującego w danym państwie reżimu:

• funkcje partii legalnych wyznacza właściwa im rola narzędzia arbitralnego panowania nad społeczeństwem pozbawionym realnego wpływu na rządzących, szczawnica
• funkcje partii kontestujących opresyjny reżim wynikają z wymogów prowadzonej w warunkach nielegalności walki i przygotowania do zmiany systemu i przejęcia władzy.

Spis treści 1 Historia 2 Klasyfikacja partii politycznych 2.1 Podział organizacyjno-funkcyjny 2.2 Podział ze względów ideologiczno-programowych 3 Partie polityczne w Polsce 3.1 Sytuacja prawna 3.2 Finansowanie partii w Polsce 4 Ciekawostki 5 Przypisy 6 Bibliografia 7 Zobacz też

[ edytuj ] Historia

Podział sceny politycznej na świecie jest ściśle związany z rozwojem parlamentaryzmu . Najwcześniej wyraźniejsze podziały zarysowały się we Francji , soczewki kontaktowe co miało związek z Wielką Rewolucją Francuską . W tym okresie w świadomości społecznej ukształtowały się tradycyjne podziały na lewicę i prawicę , łóżka gdyż we francuskim parlamencie rewolucjoniści zasiadali po lewej stronie, Zakopane apartamenty natomiast zwolennicy mniej radykalnych przemian - po prawej. Pierwsze partie powstały natomiast w Wielkiej Brytanii , gdzie w latach 30. XIX wieku jako kontynuacja stronnictwa torysów powstała Partia Konserwatywna oraz wywodząca się od myśli politycznej wigów - Partia Liberalna . Zarówno ich nazwy jak i programy były odbiciem dwóch głównych wówczas ideologii. W drugiej połowie XIX wieku na europejskiej scenie politycznej pojawiły się nowe ugrupowania - partie socjaldemokratyczne , wyrosłe na bazie ruchów robotniczych i związków zawodowych . Z nich z kolei, na początku XX wieku wyodrębniły się partie głoszące ideologię komunizmu . W odpowiedzi na rozwój ateistycznego w swym charakterze socjalizmu powstała ideologia chrześcijańskiej demokracji , co spowodowało powstanie partii nowego typu. W tym samym okresie zaczęły pojawiać się również partie chłopskie , sytuujące się blisko ugrupowań chadeckich . Za prawicowe zaczęto uznawać partie odwołujące się do ideologii konserwatyzmu i liberalizmu (ewoluujące stopniowo w kierunku centrum ), za lewicowe natomiast - przede wszystkim socjaldemokratyczne . Kolejnym rodzajem partii, jakie pojawiły się na scenach politycznych różnych państw były partie nacjonalistyczne , wywodzące swe idee z konserwatyzmu . Dodatkowo w drugiej połowie XX wieku popularność zaczęły zdobywać nowe ideologie - ekologizm i feminizm , co również doprowadziło do powstania kolejnych partii

Uproszczona geneza partii europejskich

Partie	Ideologiczne podłoże powstania
liberalne i konserwatywne	konflikt wokół dotychczasowego reżimu
robotnicze	krytyka systemu przemysłowego
regionalne	krytyka systemu scentralizowanego
chrześcijańskie	krytyka socjaldemokratyzmu
faszystowskie	krytyka systemu demokratycznego
protestu	krytyka systemu biurokratycznego
ruchy ekologiczne	krytyka kosztów wzrostu gospodarczego

[ edytuj ] Klasyfikacja partii politycznych

Klasyfikacji wszystkich partii politycznych dokonuje się przeważnie na dwóch płaszczyznach - ze względu na cechy organizacyjne i sposób funkcjonowania oraz ze względów ideologiczno-programowych.

[ edytuj ] Podział organizacyjno-funkcyjny

• ze względu na strukturę organizacyjną
  • komitetowe – pełniące rolę komitetu wyborczego (klasyczne przykłady to amerykańskie partie: Demokratyczna i Republikańska ; w Polsce zbliżoną strukturę ma Platforma Obywatelska )
  • rozwinięte - z rozwiniętą strukturą organizacyjną (np. niemieckie CDU , polskie PZPR , SLD )
• ze względu na genezę organizacyjną
  • parlamentarno-wyborcze - wyłonione z grupy deputowanych, wokół której tworzą się komitety wyborcze, stopniowo integrujące się w jedną organizację (np. niemiecka FDP , brytyjska Partia Konserwatywna )
  • pozaparlamentarne - powstałe z inicjatywy organizacji, której dotychczasowym celem nie był udział w wyborach (np. niemieckie SPD , Bündnis 90/Die Grünen , polskie PSL )
• ze względu na stopień upartyjnienia kandydatów
  • masowe – skupiające dużą liczbę osób, z której wyłaniają się elity partyjne (częściej spotykana forma wśród partii lewicowych , np. francuska Partia Socjalistyczna )
  • kadrowe – zrzesza niewielki procent swych wyborców (częściej partie centrowe , np. Partia Demokratyczna - demokraci.pl )
• ze względu na typ członkostwa
  • z członkostwem bezpośrednim (np. niemieckie FDP )
  • z członkostwem pośrednim (np. brytyjska Partia Pracy , Austriacka Partia Ludowa )
• ze względu na rozdział kompetencji w strukturze partyjnej
  • scentralizowane - skupiające władzę w strukturach centralnych partii (np. brytyjska Partia Konserwatywna ), Prawo i Sprawiedliwość
  • zdecentralizowane - z szeroką autonomią instancji niższych w podejmowaniu decyzji (np. francuska Partia Socjalistyczna , niemieckie Bündnis 90/Die Grünen )
• ze względu na rodzaj komórki podstawowej
  • zakładowe - z komórką podstawową partii w zakładzie pracy, przedsiębiorstwie (np. radziecka KPZR )
  • terytorialne - z komórką podstawową obejmującą daną jednostkę terytorialną (np. polskie ZChN , PPS )
• ze względu na sposób powoływania władz
  • demokratyczne - z władzą powoływaną i kontrolowaną przez członków (np. niemieckie CSU , FDP )
  • niedemokratyczne - z władzą pochodzącą z mianowania, tzw. zasada wodzostwa (np. NSDAP , radziecka KPZR )
• ze względu na typ kierownictwa partyjnego
  • z kierownictwem jednoosobowym - z rozbudowaną władzą przywódcy (np. NSDAP , radziecka KPZR )
  • z kierownictwem wieloosobowym (kolegialnym) - najwyższą władzę sprawuje kongres, czyli zjazd partyjny (np. SLD
  • parlamentarne - z dominacją frakcji parlamentarnej w kierownictwie partyjnym (np. brytyjska Partia Konserwatywna )
  • pozaparlamentarne - z kierownictwem organu partyjnego, znajdującego się poza parlamentem (np. radziecka KPZR )
• ze względu na cele partii
  • wyborcze (np. amerykańskie partie: Demokratyczna i Republikańska )
  • społeczności (np. polskie SLD )
  • totalitarne (np. radziecka KPZR , NSDAP )

[ edytuj ] Podział ze względów ideologiczno-programowych

 Osobny artykuł: Scena polityczna .

Z czasów rewolucji francuskiej pochodzi podział na lewicę i prawicę . Innym tradycyjnym kryterium podziału jest podział partii na konserwatywne oraz liberalne , alternatywnie zwane progresywnymi. Kryterium podziału jest wówczas idea praw jednostki i roli państwa w życiu społecznym i gospodarce.

W Europie partie zwykle dzieli się na obozy zależnie od wyznawanej przez nie ideologii. Podział ten wywodzi się jeszcze z XIX wieku , kiedy między partiami występowały bardzo duże różnice. Współcześnie różnice te objawiają się w większym stopniu w nazwie i w stosowanej retoryce niż w programie. Można zatem mówić o podziale partii wg kryterium programowo- ideologicznego . W tym wypadku wobec partii przeważnie używa się następujących określeń: monarchistyczne , konserwatywne , konserwatywno-liberalne , liberalne , libertariańskie , liberalno-demokratyczne , socjalliberalne , chrześcijańsko-demokratyczne , chłopskie , chrześcijańsko-narodowe, narodowe, nacjonalistyczne , protestu, faszystowskie , robotnicze, socjaldemokratyczne , zielonych , feministyczne , socjalistyczne , komunistyczne . Osobny rodzaj partii stanowią partie regionalne. Warto też dodać, że w historii występowały partie, których identyfikacja z danym nurtem ideologicznym nie może być jednoznaczna, np. tzw. partia gaullistowska , czyli Rassemblement du Peuple Français (RPF) i Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem .

Istnieją też alternatywne podziały:

• na partie populistyczne i merytoryczne;
• ze względu na charakter programu: partie patronażu, partie interesu i partie światopoglądowe;
• specyficzne dla danego kraju, np. w Polsce : ugrupowania postsolidarnościowe i ugrupowania postkomunistyczne;
• tak zwany podział dwuosiowy . W tym wypadku jedna z osi oznacza poglądy gospodarcze ( socjalizm - leseferyzm ), druga natomiast światopogląd ( konserwatyzm - liberalizm ).

W praktyce okazuje się jednak, że jednoznaczna klasyfikacja partii jest niezwykle trudna i często pozostaje niejednoznaczna. Dzieje się tak, gdyż oprócz kwestii gospodarczych i światopoglądowych partie powinny uwzględniać w swych programach także poglądy na nowe problemy i zagadnienia ściśle związane z danym krajem i jego sytuacją geopolityczną . Są to takie kwestie jak np. stosunek do imigrantów , stosunek do Unii Europejskiej , w tym do przyjęcia euro , w przypadku państw byłego Bloku Wschodniego jest to także podejście do lustracji i dekomunizacji , a np. w Hiszpanii osobny problem stanowi działalność ETA i baskijskie dążenia do niepodległości.

[ edytuj ] Partie polityczne w Polsce

[ edytuj ] Sytuacja prawna

Sytuację prawną partii politycznych w Polsce reguluje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych. Ustawa definiuje partię polityczną jako:

dobrowolną organizację, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej ^[1] .

Artykuł 13. Konstytucji RP zakazuje istnienia partii odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa.

Partia polityczna może korzystać z praw wynikających z ustaw dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji partii politycznych prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Wniosek o wpisanie partii do ewidencji musi być poparty przez co najmniej 1000 obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat i mają pełną zdolność do czynności prawnych.

Kontrolę działalności i celów partii politycznych sprawuje Trybunał Konstytucyjny.

[ edytuj ] Finansowanie partii w Polsce

 Osobny artykuł: Finansowanie partii politycznych w Polsce .

Źródła finansowania partii politycznych w Polsce są jawne. Majątek partii powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z dotacji i subwencji państwowych. Partia nie może prowadzić działalności gospodarczej, jednak za takową nie uważa się sprzedaży przez partię publikacji z nią związanych i przedmiotów ją symbolizujących.

Od 2001 r. głównym źródłem finansowania partii są subwencje oraz dotacje z budżetu państwa. Subwencje mogą otrzymywać partie, które w ostatnich wyborach do Sejmu przekroczyły próg 3% (jeśli samodzielnie tworzyły komitet wyborczy) lub 6% głosów (jeśli wchodziły w skład koalicyjnego komitetu wyborczego). Dotacje otrzymują partie za każde miejsce zdobyte w Sejmie lub Senacie. Zasada finansowania partii politycznych znajdują się w:

1. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych Dz. U. z 1997 r. Nr 604, poz. 98 .
2. Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2001 r. Nr 46, poz. 499 .

[ edytuj ] Ciekawostki

Niekiedy tworzone są partie będące satyrą polityczną, np.:

• Kanadyjska Partia Nosorożców
• Polska Partia Przyjaciół Piwa

Przypisy

[ edytuj ] Bibliografia

• Mariusz Gulczyński , Andrzej Małkiewicz: Wiedza o partiach i systemach partyjnych, Wyd. Druktur , Warszawa 2008, ISBN 978-83-60197-60-8
• Konstanty Adam Wojtaszczyk , Wiedza o społeczeństwie, Warszawa 2004, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A. , ISBN 83-02-09147-2
• Marcin Krzemiński , Kontrola konstytucyjności celów i działalności partii politycznych w Polsce (w: Konstytucja i sądowe gwarancje jej ochrony), Kraków 2004, ISBN 83-7444-056-2

[ edytuj ] Zobacz też

• Scena polityczna
• Partie polityczne Polski
• Partie polityczne świata
• System partyjny
• Doktryna polityczna
• Ideologia polityczna
• Historia doktryn politycznych i prawnych

Warning: include_once(/home/legavenue/ftp/strony/lafsen.com/logowanie_lafsen.php) [ function.include-once ]: failed to open stream: No such file or directory in /home/legavenue/ftp/strony/lafsen.org.pl/wiki/index.php on line 73

Warning: include_once() [ function.include ]: Failed opening '/home/legavenue/ftp/strony/lafsen.com/logowanie_lafsen.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/legavenue/ftp/strony/lafsen.org.pl/wiki/index.php on line 73
| HOME | wikipedia | quady

Autor karykatury Mahometa nie zamierza przepraszać

Duński rysownik Kurt Westergaard, autor karykatury Mahometa, która w 2006 r. wywołała oburzenie w świecie islamskim, powiedział niemieckiemu dziennikowi "Die Welt", że niczego nie żałuje i nadal nie zamierza przepraszać muzułmanów za swój rysunek.

Będzie śledztwo ws. torturowania więźnia CIA?

Warszawska Prokuratura Apelacyjna nie wyklucza, że wystąpi do Stanów Zjednoczonych z wnioskiem o udostępnienie materiałów dotyczących torturowania przez agentów CIA więźnia w więzieniu agencji znajdującym się na terenie Polski.

Watykan zaniepokojony apelem o palenie Koranu

Watykan oficjalnie wyraził zaniepokojenie inicjatywą pastora małego kościoła ewangelickiego z Florydy, który ogłosił rocznicę zamachów z 11 września 2001 roku w USA dniem palenia egzemplarzy Koranu.

PO, PSL i SLD: "Skandaliczny" wywiad Kaczyńskiego

Politycy z PO, PSL i SLD na wspólnej konferencji prasowej skrytykowali wywiad prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego opublikowany dziś w "Gazecie Polskiej". Ocenili go jako "skandaliczny", a niektóre zawarte w nim stwierdzenia jako "szkodzące polskiej racji stanu".

Maroko: 8 Portugalczyków zginęło w wypadku autokaru

Co najmniej ośmiu Portugalczyków zginęło, a 11 zostało rannych w wypadku, do którego doszło rano między hiszpańską enklawą Ceuta a miastem Tetuan na północy Maroka - podała marokańska policja.